Google AI Modu
sitenize gelen tıklamaları azaltıyor mu?

Hazır yanıt almak siteye gitme ihtiyacını azaltıyor mu?

Bir kişi Google’da bir konuyu araştırıyor. Normal sonuçlarda bağlantıları açıp farklı sayfaları karşılaştırabiliyor. Yapay zekâ özeti ise bilgiyi arama sayfasında sunuyor. Google’ın AI Modu bu düzeni konuşmalı bir arayüze taşıyor. Kullanıcı yeni sorularla aynı konuşmayı sürdürebiliyor. Bu durumda arama ekranında daha çok bilgi almak, dışarıdaki sitelere daha az tıklamakla birlikte görülebilir.

Daha az tıklama, kişinin mutlaka daha memnun olduğu anlamına gelmiyor. Kullanıcı aradığı cevabı hemen bulmuş olabilir. Gitmek istediği siteye ulaşmakta zorlanmış da olabilir. Araştırmacılar bu ayrımı ölçmek için kullanıcıların günlük aramalarına müdahale eden bir deney kurdu. Dış bağlantılara yapılan tıklamalarla kişilerin arama deneyimine ilişkin değerlendirmelerini ayrı izledi.

Araştırmayı kimler ve hangi kullanıcılarla yaptı?

University of Pennsylvania ve Northeastern University’den Stephanie T. Wang, Jeffrey Gleason, Yakov Bart, Christo Wilson ve Danaé Metaxa çalışmayı hazırladı. Araştırmacılar deneyin sorularını ve ana analiz planını sonuçları görmeden kaydetti. Bu işlem ön kayıt olarak adlandırılıyor. Böylece başlangıçta sınamak istedikleri beklentilerle daha sonra yaptıkları incelemeler ayrılabiliyor.

Ekip Mart 2026’da ABD’de yaşayan yetişkinleri araştırmaya aldı. Katılımcıların temel tarayıcısı Chrome, temel arama motoru Google’dı. Araştırmacılar katılımcıları bir araştırma panelinden ve üniversitedeki çalışma programından topladı. Katılımcılar onay verdikten sonra başlangıç anketini doldurdu. Ardından arama davranışlarını kaydeden tarayıcı eklentisini kurdu.

Davranış analizine deney döneminde arama yapan 1.100 kişi girdi. Son anketi 956 kişi tamamladı. Bu nedenle tıklama ölçümleriyle anket ölçümleri aynı sayıda kişiye dayanmıyor. Araştırmacılar grupların başlangıç özelliklerini kontrol etti. Çalışmadan ayrılmanın gruplar arasında sistematik biçimde farklı olduğuna ilişkin istatistiksel kanıt bulmadı. Bu sonuç, hiçbir seçilme sorunu olamayacağının garantisi değil.

Katılımcıların arama ekranı nasıl değiştirildi?

Araştırmacılar önce 3 gün normal arama davranışını izledi. Ardından rastgele oluşturulan gruplarda 7 gün farklı arama koşulları uyguladı. Normal arama grubunda hiçbir değişiklik yapmadı. Bu grupta yapay zekâ özetleri çıkabiliyor ve kullanıcı isterse AI Modu’nu açabiliyordu. Dolayısıyla karşılaştırma grubu tamamen yapay zekâ içermeyen bir arama deneyimi değildi.

Başka bir grupta eklenti yapay zekâ özetlerini gizlemeye çalıştı. AI Modu’na giden aramaları normal aramaya yönlendirdi. Kalan grupta ise Google aramalarını AI Modu’na yönlendirdi. Araştırmacılar bu kullanıcıların genel web sonuçlarına dönen sekmelerini de gizledi. Haber, alışveriş ve görsel arama gibi ayrı bölümler erişilebilir kaldı.

Ekip her kullanıcı için dış tıklama sayısını Google aramalarına böldü. Google içindeki bağlantılara tıklamalar dış tıklama sayılmadı. Ayrı haber, alışveriş ve görsel arama bölümlerindeki sorgular paydaya alınmadı. AI Modu konuşmasındaki her yeni kullanıcı mesajı ayrı arama sayıldı. Ölçüm, sitelerin toplam ziyaretçisi veya satış oranı değil. Katılımcının arama başına dış bağlantı tıklamasını anlatıyor.

Deney sırasında Google özetin sayfa yapısını değiştirdi. Bu değişiklik eklentinin gizleme işlemini aksattı. Gizleme grubundaki özetlerin yalnız %51,1’i başarıyla gizlendi. Araştırmacılar bu nedenle gizlemenin etkisini, uygulamanın gerçekten gerçekleşme oranını hesaba katarak ayrıca tahmin etti. AI Modu için ise ilgili gruba atanmanın etkisini esas aldı. Bu hesaplar aynı türden ham grup ortalamaları değil.

Dış sitelere tıklama nasıl değişti?

Normal aramayla karşılaştırıldığında AI Modu grubuna atanma, kişi düzeyindeki dış tıklama oranını 18,8 yüzde puan azalttı. Yüzde puan, oranlar arasındaki doğrudan farkı ifade eder. Bu değer, site ziyaretçilerinde %18,8 kayıp bulunduğu anlamına gelmiyor. Araştırmacıların başlangıç davranışını ve katılım kanalını hesaba katan etki tahmini.

Yapay zekâ özelliklerini gizlemenin gerçekleşen uygulamaya göre hesaplanan yerel etkisi ise 8,8 yüzde puan artıştı. Yerel etki, atama nedeniyle maruz kalma düzeyi değişen kullanıcılar için ek varsayımlarla hesaplanan etkidir. Araştırmacılar bu sonucu, bütün gizleme grubunun normal grupla basit farkı olarak sunmadı. Gizleme grubuna atanmanın tek başına hesaplanan farkı için aynı kesinlikte bulgu yoktu.

AI Modu grubunda haber sitelerine, Reddit’e ve Wikipedia’ya tıklayan kullanıcıların payı da azaldı. Araştırmacılar bazı kontrollerde toplam tıklama sayısını kullanınca benzer sonuçlar elde etti. Konuşmanın bütününü tek arama saydıkları ek hesapta da dış tıklama düşüşü sürdü. Özet gizlemenin haber siteleri üzerindeki sonucu ise alternatif hesaplarda aynı ölçüde korunmadı.

Kullanıcıların deneyimi daha iyi oldu mu?

AI Modu grubuna atanan kişiler Google’da buldukları bilgiye daha düşük güven puanı verdi. Memnuniyet, yararlılık ve arama sürecini kontrol edebilme değerlendirmeleri de geriledi. Araştırmacılar kişiye uygun ve ilgili yanıt algısında artış beklemişti. Sonuç bunun tersine çıktı. Özetleri gizleme grubunda bu deneyim ölçülerinde belirgin fark saptamadılar.

AI Modu günlük arama oturumu sayısını azalttı. Araştırmacılar birbirine yakın zamanlarda yapılan aramaları aynı oturum olarak topladı. Oturum başına arama ekranında geçirilen süre ise arttı. Bu sonuçlar birlikte, arama ekranında daha uzun kalmanın daha çok dış site ziyaretiyle aynı şey olmadığını gösteriyor. Bazı kullanıcılar rakip arama motorlarına da yöneldi.

Araştırmacılar son ankette açık uçlu kullanıcı yanıtlarını inceledi. Bazı katılımcılar aradıkları cevaba hızlı ulaştıklarını söyledi. Başkaları belirli bir siteye gitmek isterken o site hakkında açıklama aldıklarını anlattı. Bazıları uzun yanıtları ve bağlantı seçeneklerinin azlığını eleştirdi. Bu görüşler herkesin aynı deneyimi yaşamadığını gösteriyor. Araştırmacılar bunları sayısal sonuçları açıklamaya yardımcı nitel bulgular olarak kullandı.

Deney hangi durumları açıklamıyor?

Deney, kullanıcıların AI Modu’nu ihtiyaç duyduklarında seçmesini incelemiyor. Bütün genel aramaların bu moda yönlendirildiği zorunlu kullanım koşulunu sınadı. Katılımcılar yeni arayüze alışmakta zorlanmış olabilir. Kısa uygulama dönemi, aylar içinde öğrenmenin veya alışkanlık değişiminin nasıl gelişeceğini göstermiyor. Sonuçlar deney dönemindeki ürün tasarımına ait.

Gizleme etkisi ayrıca bir varsayıma dayanıyor. Araştırmacılar gruba atanmanın sonucu yalnız yapay zekâ özetine maruz kalma üzerinden etkilediğini varsayıyor. Arayüz değişikliği kullanıcı deneyimini başka yollardan da değiştirdiyse bu yorum zayıflar. Eklerde, gerçekleşen gizlemeyi hesaplama biçiminin ilk plandan değiştiği açıklanıyor. Hiç özet tetiklemeyen kullanıcılar bu yerel etki hesabının dışında bırakıldı.

Örneklem genel ABD nüfusundan daha genç ve daha eğitimliydi. Türkiye’deki kullanıcıları veya Türkçe aramaları temsil etmiyor. Araştırmacılar yayıncıların gelirini ve kullanıcıların satın almasını ölçmedi. Küçük etkileri yakalayamadıkları sonuçlar da olabilir. İstatistiksel fark bulmamak, her durumda hiç etki bulunmadığını kanıtlamıyor.

İncelenen çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiş ön baskı olarak sunuluyor. Yazarlar çıkar çatışması bulunmadığını bildiriyor. Araştırma kısmen NSF desteğiyle yürütüldü. Araştırmacılar toplulaştırılmış veriyi ve analiz kodunu paylaşıyor. Kişisel bilgi içerebilecek ham tarayıcı kayıtlarını kamuya açmıyor.

Yazarlar arama sistemlerinin nasıl değerlendirilmesini istiyor?

Yazarlar yapay zekâ aramasının yalnız ürettiği yanıtın niteliğiyle değerlendirilmesini yeterli görmüyor. Kullanıcının kaynak seçme ve bilgiyi kontrol etme imkânının da ölçülmesini istiyorlar. Yayıncıların aramadan aldığı ziyaretlerin değişmesini bu değerlendirmenin parçası sayıyorlar. Deneyde daha az dış tıklamanın daha iyi kullanıcı deneyimiyle birlikte gelmediğini vurguluyorlar.

Araştırmacılar daha uzun takip süreleri ve farklı kullanıcı gruplarıyla yeni deneyler öneriyor. Sağlık ve finans gibi belirli arama görevlerinin ayrıca incelenmesini istiyorlar. Ürün tasarımı değiştikçe sonuçların yeniden ölçülmesi gerektiğini belirtiyorlar. Yayıncılığın ekonomik devamlılığına ilişkin yorumları bu bulgulardan çıkarıyorlar. Ancak belirli bir gelir kaybı veya satış düşüşü hesaplamıyorlar.